ⓘ Heelal

                                     

ⓘ Heelal

Die heelal word gedefinieer as alles wat fisies bestaan: ruimte en tyd in hul geheel; alle vorms van materie, energie en momentum, asook die fisiese wette en konstantes wat hulle bepaal.

                                     

1. Grootte van die heelal

Huidige interpretasies van sterrekundige waarnemings dui daarop dat die heelal ongeveer 13.73 miljard 13.73×10 9 jaar oud is en dat die radius van die waarneembare heelal ten minste 46.5 miljard ligjare diameter = 93×10 9 = 8.80×10 26 meter is. Die radius van die heelal word soos volg bepaal: volgens berekeninge is die verste waarneembare sterre ongeveer 13.73 miljard ligjaar ver. Dit beteken egter nie dat dit die heelal se radius is nie - dit is slegs die afstand na die sterre toe die lig by hulle weggetrek het 13.73 miljard jaar gelede. Indien aanvaar word dat die heelal steeds versnellend uitbrei kyk Donker materie is die heelal in werklikheid vandag al baie groter as 13.73 miljard ligjaar. Die berekende syfer is 46.5 miljard ligjaar of 93 miljard ligjaar in diameter. Die heelal se radius is dus 46.5 - 13.73 = 32.8 miljard ligjaar groter as wat waargeneem word. In werklikheid weet ons nie of die heelal nou nog uitbrei nie. Op die beste lei ons af dat die heelal 13.73 miljard jaar gelede in tyd soos daar gemeet, nie in aardse tyd nie nog aan die uitbrei was – vandaar die rooiverskuiwing van die verste hemelvoorwerpe. Maar op hierdie tydstip mag die heelal besig wees om te krimp, vir al wat ons weet. Dit is nie seker of die heelal n einde het of oneindig is nie. Vir die Oerknalmodel word aangeneem dat die heelal oneindig groot is.

Volgens die heersende wetenskaplike model van die heelal, bekend as die Oerknal, het die heelal uitgesit vanuit n uiters warm, digte fase bekend as die Planck-epog, waarin al die materie en energie in die waarneembare heelal gekonsentreer was. Sedert die Planck-epog is die heelal al besig om uit te sit tot sy huidige vorm, moontlik met n kort periode minder as 10 −32 sekondes kosmiese inflasie: n tyd waarin die heelal eksponensieel uitgebrei het. Daar is n aantal onafhanklike eksperimentele metings wat hierdie teoretiese uitsetting ondersteun en ook die Oerknal in die algemeen ondersteun. Onlangse waarnemings het aangedui dat hierdie uitsetting versnel, as gevolg van die teoretiese donker energie en dat die meeste materie en energie in die heelal wesenlik verskil van dít wat ons op Aarde kan waarneem en dus nie direk waargeneem kan word nie. n Eenvoudige voorbeeld hiervan is die feit dat enige sterre wat vanaf die Aarde waargeneem word nie lyk soos dit op daardie oomblik in die werklikheid lyk nie, maar soos dit in die verlede gelyk het: die sterre en ander hemelliggame is só ver van die aarde af dat dit hulle ligjare neem om die Aarde te bereik. As mens die hemelruim met die blote oog waarneem, sien mens dus hoe die sterre jare gelede gelyk het.

Eksperimente en waarnemings suggereer dat die heelal in die hele loop van sy bestaan deur dieselfde fisiese wette en konstante beheer is.

                                     
  • Die waarneembare heelal is n sferiese streek van die heelal wat alle materie bevat wat tans waargeneem kan word van die Aarde af of met sy ruimtetuie
  • vinnige uitsetting van die heelal net ná die Oerknal, sien Inflasie kosmologie Die metriese uitdying of uitsetting van die heelal is die toename in die
  • heelal beskryf die geskiedenis en toekoms van die heelal aan die hand van die Oerknalteorie, die wetenskaplike model wat die ontstaan van die heelal volgens
  • uitdying van die heelal sien Uitdying van die heelal In kosmologie beteken kosmiese inflasie die barstende uitsetting van die heelal van 10 36 sekondes
  • gebaseer is op die algemene relatiwiteitsteorie en wat beskryf hoe die heelal 13, 8 miljard jaar gelede ontstaan het uit n superdigte, dimensielose en
  • Die term multiversum verwys na die idee dat daar benewens ons heelal nog volgens sommige talle ander heelalle bestaan. Dié verskillende heelalle word
  • kosmologie is die bestudering van die grootste strukture en die dinamika van die heelal Dit behels veral basiese vrae oor die ontstaan, strukture, evolusie en
  • die heelal bestudeer, van die Oerknal tot vandag en in die toekoms. Fisiese kosmologie is die wetenskaplike studie van die oorsprong van die heelal sy
  • byvoorbeeld, is die mees gedetailleerde sigbare lig - foto wat ooit van die heelal se verste voorwerpe gemaak is. Baie Hubble - waarnemings het tot deurbrake
  • word om die versnellende uitbreiding van die heelal te verklaar. Wat vandag waargeneem word is dat die heelal uitmekaar beweeg alle hemelliggame beweeg
  • as n sinoniem vir die woord heelal Die gebruik van die woord kosmos in plaas van heelal impliseer om na die heelal te kyk as n komplekse en ordelike