ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 326

Kommutatiewe bewerking

n Funksie of binêre bewerking f: A × B → C {\displaystyle f:A\times B\rightarrow C} word kommutatief genoem wanneer daar vir enige y in A en enige z in B geld dat f = f {\displaystyle f=f} ; anders word die bewerking nie-kommutatief genoem. Die v ...

Konstante

Konstante is ’n begrip in wiskunde en natuurkunde wat onveranderlikheid uitdruk. Met ’n konstante word bedoel ’n grootheid wat ’n nieveranderlike waarde het en nie afhanklik van ander parameters is nie. Die grafiek van die funksie y=c, met c ’n w ...

Krommepassing

Krommepassing is die vind van n kromme wat die beste pas by n reeks datapunte en ander moontlike voorwaardes. Hierdie artikel kan beskou word as n inleiding tot interpolasie en regressie-analise. Beide tegnieke word soms gebruik vir ekstrapolasie ...

Kwadraat

Die kwadraat van n getal is die tweede mag van die getal. Die kwadraat word verkry deur die getal met homself te vermenigvuldig. As voorbeeld, die kwadraat van 6 is 6×6 = 36. Die verband tussen kwadrate en vierkante word duidelik as mens dink dat ...

Kwantumdinamika

In fisika is kwantumdinamika die kwantumweergawe van klassieke dinamika. Kwantumdinamika handel oor bewegings, en die uitruil van energie en momentum van stelsels waarvan die gedrag deur die wette van die kwantummeganika beheer word. Kwantumdinam ...

Kwosiënt

In wiskunde is n kwosient die resultaat van n verdeling. Die kwosient van twee heelgetalle is by gewone deling n rasionale getal. By heeltallige deling van hele getalle is die kwosient nogsteeds n heelgetal, naamlik die aantal kere wat de deler i ...

Lagrange-meganika

Lagrange-meganika is n herformulering van klassieke meganika, deur die Italiaans-Franse wiskundige en astronoom Joseph-Louis Lagrange in 1788. In Lagrange-meganika, word die trajek van n stel deeltjies afgelei deur die Lagrange-vergelykings op te ...

Limiet

’n Limiet beteken die uiterste mate. As jy in die stad ry, is die limiet 60 km/h. As jy vinniger as dit ry, sal jy beboet word. Limiete in wiskunde word gebruik om aan te toon dat ’n veranderlike nader en nader aan ’n spesifieke getal kom totdat ...

Lineêre programmering

Lineêre programmering is n studieveld in operasionele navorsing. Die studieveld fokus op n wiskundige probleem wat bestaan uit n lineêre funksie wat gemaksimeer of geminimeer moet word onderhewig aan n aantal lineêre ongelykhede. Die funksie heet ...

Logaritme

n Logaritme is n wiskundige funksie, gewoonlik afgekort tot log. Die logaritmiese funksie word gedefinieer as die inverse van n eksponensiele funksie. Om dit duidelik te spesifiseer word die grondtal benodig. Die volgende drie logaritmes word dik ...

Magsverheffing

Magsverheffing is n wiskundige bewerking, waarby n getal herhaaldelik met homself vermenigvuldig word. Die grondtal x verhef tot die mag n word genoteer as x n wat beteken: x n = x ⋅ x ⋅ … ⋅ x ⏟ n f a k t o r e {\displaystyle {\begin{matrix}x^{n} ...

Manhattan-metriek

Die Manhattan-metriek of stadsblokafstand, wat vir die eerste keer aan die einde van die 19de eeu ondersoek is, is ’n vorm van meetkunde waarin die gebruiklike metriek van die Euklidiese meetkunde vervang word deur ’n nuwe metriek waarin die afst ...

Matriks

In wiskunde en lineêre algebra is n matriks n vierkantige of reghoekige reeks van getalle, simbole, of uitdrukkings, gerangskik in rye en kolomme. n Martiks se grootte word gegee deur byvoorbeeld 4 by 8, d.w.s dat die matriks vier rye en agt kolo ...

Metriek

In wiskunde is ’n metriek of afstandsfunksie ’n funksie wat ’n afstand tussen elke paar elemente van ’n versameling definieer. ’n Versameling met ’n metriek word ’n metriese ruimte genoem. ’n Metriek bring ’n topologie in die versameling teweeg, ...

Natuurlike logaritme

Die natuurlike logaritme, of neperse logaritme, is n spesiale geval van die wiskundig gedefinieerde logaritme. Die natuurlike logaritme het die wiskundige konstante e as grondtal. Die natuurlike logaritme word in meer prakties gerigte situasies a ...

Newton-Raphson-metode

Die Newton-Raphson metode is n iteratiewe metode wat gebruik word om vergelykings op te los wat andersins baie moeilik of onmoontlik is om algebraïs op te los. Dit is waarskynlik een van die beste en gewildste metodes om opeenvolgend beter benade ...

Nie-reële getal

n Nie-reele getal is n getal wat nie op n getallelyn uitgebeeld kan word nie. n Nie-reele getal kan as n reele getal vermenigvuldig met n denkbeeldige eenheid geskryf word. Dit word verduidelik deur die formule: − B 2 = B i {\displaystyle {\sqrt ...

Numeriese analise

Numeriese analise is die deel van wiskunde wat te doen het met die berekening van werklike getalle soos y = 0.732 050807568877 {\displaystyle y=0{,}732050807568877} eerder as eksakte simboliese antwoorde soos y = 3 − 1. {\displaystyle y={\sqrt {3 ...

Omgekeerde

Die omgekeerde of resiprook van n getal is 1 gedeel deur die getal. Dus, die resiprook van 5 is 1/5 = 0.20. Die omgekeerde van n breuk word verkry deur die teller en die noemer om te ruil. Die omgekeerde van 2/3 is byvoorbeeld 3/2. die omgekeerde ...

Operasionele navorsing

Operasionele navorsing is n multi-dissiplinêre wiskundige wetenskap wat nou verband hou met die statistiek wat hom uitgee daarvoor dat hy oplossings soek vir komplekse probleme in die werklike wêreld deur "die wetenskaplike metode" te gebruik. Vr ...

Parameter

’n Parameter is oor die algemeen ’n eienskap wat kan help om ’n spesifieke stelsel te definieer of klassifiseer. Dit is dus ’n element van ’n stelsel wat nuttig, of noodsaaklik, is vir die identifikasie van die stelsel, of vir wanneer die stelsel ...

Persentasie

Die woord "persent" beteken "uit 100" of "per 100". In wiskunde is n persentasie enige reele getal uitgedruk as n breukdeel van 100. Dit word tipies as sodanig aangedui deur toevoeging van die persentteken, "%". Persentasies is byvoorbeeld nuttig ...

Pi

Die wiskundige konstante π word algemeen in wiskunde en fisika gebruik. In Euclidiese meetkunde word π gedefinieer as óf die verhouding van n sirkel se omtrek tot sy deursnit, óf as die oppervlakte van n sirkel van radius 1. Meeste moderne handbo ...

Polinoom

In Wiskunde is n polinoom n uitdrukking wat saamgestel word uit een of meer veranderlikes en konstantes deur gebruik te maak van optel, aftrek, vermenigvuldiging en konstante positiewe heelgetaleksponente. x 2 − 4 x + 7 {\displaystyle x^{2}-4x+7\ ...

Priemfaktor

n Priemfaktor van n natuurlike getal is n deler van die getal wat ook n priemgetal is. Die priemfaktore van n natuurlike getal n is n versameling faktore wat elkeen n priemgetal is en waarvan die produk gelyk aan n is. Een faktorisering van die g ...

Punt (meetkunde)

In Meetkunde is n punt n 0-dimensionele wiskundige voorwerp wat in n n-dimensionele ruimte deur n koördinate gespesifiseer kan word. Dit definieer dus n presiese ligging in ruimte en het geen volume, oppervlak of lengte nie. Punte word as n basie ...

Rasionale getal

In wiskunde is n rasionale getal n getal wat uitgedruk kan word as n verhouding van twee heelgetalle. Rasionale getalle wat nie heelgetalle is nie word gewoonlik geskryf as die gewone breuk a / b {\displaystyle a/b} waar b ongelyk is aan nul. a w ...

Rekenkunde

Rekenkunde het betrekking op die praktiese bewerking van getalle. Die rekenkunde is dan ook vroeer l’arte min ore genoem in teenstelling met die meer teoretiese Iarte maggiore ofte wel algebra. Die algebra is veral toegespits op die teorie van re ...

Rekenliniaal

Rekenliniaal is n instrument waarmee talle berekenings vinnig en eenvoudig gedoen kan word. Naas die lineêre en logaritmiese skale op die liniaal is dit dikwels ook van bykomende skale vir funksies soos sin, cos en tan voorsien. Die rekenliniaal ...

Ruimtegroep

n Ruimtegroep is n wiskundige groep wat die simmetrie van kristalle beskryf. Dit is veral vir die X-straalkristallografie van uiters groot belang. Ruimtegroepe kombineer die verskuiwingssimmetrie van n kristalrooster in drie dimensies met rotasie ...

Schrödinger-vergelyking

Die Schrödinger-vergelyking is n lineêre parsiele differensiaalvergelyking wat die golffunksie van n kwantummeganiese stelsel beheer. Die vergelyking is vernoem na Erwin Schrödinger; hy het die vergelyking in 1925 gepostuleer en in 1926 gepublise ...

Sentrale limietstelling

n Sentrale limietstelling is enige van n versameling swak-konvergensie resultate in waarskynlikheidsleer. Hulle almal beskryf die feit dat die sommasie van talle onafhanklike en identies verspreide lukrake veranderlikes geneig is om versprei te w ...

Sigmoïde-funksie

n Sigmoïde-funksie is n wiskundige funksie met n "S"-vormige kromme. S igmoïde-funksie verwys dikwels na die spesiale geval van die logistieke funksie, soos in die eerste figuur aangetoon en deur die volgende formule gedefinieer: S t = 1 + e − t. ...

Silindriese koördinatestelsel

Die silindriese koördinatestelsel is n koördinatestelsel wat die tweedimensionele poolkoördinatestelsel uitbrei na drie dimensies deur n derde koördinaat by te voeg wat die hoogte van enige punt bo die vlak aandui, soortgelyk aan die manier waaro ...

Stogastiese proses

n Stogastiese proses of soms ook n lukrake proses genoem is die teenoorgestelde van n deterministiese proses in waarskynlikheidsleer. In plaas daarvan dat net een moontlike werklikheid oorweeg word oor hoe n proses moontlik met tyd kan ontwikkel, ...

Topologie

Topologie, in wiskunde, van die Griekse τόπος en λόγος is die studie van die eienskappe van ruimte wat bewaar word onder voortdurende transformasie, bv. strek en buig, maar nie skeur of las nie. Dit kan bestudeer word deur die konsepsualisering v ...

Torus

n Torus is n 3-D geometriese vorm wat deur die draai van n skyf met radius r {\displaystyle r} oor n sirkel met radius R {\displaystyle R} gevorm is. Indien R > r {\displaystyle R> r} is die torus n kringvormige buisie. n Torus kan as volg ...

Versnelling

Die versnelling van n liggaam verwys na die tempo waarteen die snelheid van die liggaam verander. Dikwels word versnelling gebruik om te verwys na n toename in snelheid, terwyl vaarvermindering verwys na n afname in snelheid. Om versnelling/vaarv ...

Vierkantswortel

Die vierkantswortel van n getal is n tweede getal met die eienskap dat die tweede getal gemaal met homself gelyk is aan die oorspronklike getal. Dit is die teenoorgestelde van n kwadraat in die sin dat die vierkantswortel van n getal se kwadraat ...

Wiskundige en teoretiese biologie

Wiskundige en teoretiese biologie is n interdissiplinêre wetenskaplike navorsingsveld met n verskeidenheid toepassings. Die veld word soms wiskundige biologie of biomathematika genoem om die wiskundige kant te beklemtoon, of teoretiese biologie o ...

Wortel (wiskunde)

Hierdie artikel bespreek nulpunte. Vir irrasionale getalle wat deur die wortels van ander getalle beskryf word, sien wortelgetal. n Wortel, nulpunt of sero is in wiskunde n waarde x {\displaystyle x} in die domein van n reele, komplekse of, in di ...

Zenon se paradokse

Zenon se paradokse is n stel probleme wat volgens algemene beskouing deur Zenon van Elea saamgestel is, ter ondersteuning van Parmenides se lering van "alles is een" en dat, in teestelling met sintuiglike getuienis, die geloof in meervoudigheid e ...

8.8 cm Flak 18/36/37/41

Die 8.8 cm Flak 18/36/37/41 is n Duitse lugafweer- en antitenkkanon wat in die 1930s ontwikkel is. Dit was een van Nazi-Duitsland se meesgebruikte kanonne regdeur die Tweede Wêreldoorlog en van hul mees gevreesde en herkenbare wapens tydens die o ...

Abrakadabra

Dit is een van die min woorde sonder betekenis. Gewoonlik word dit gebruik deur n kulkunstenaar as n soort towerspreuk om die toeskouers se aandag af te lei van sy handvaardigheid of bloot om indruk te maak. Net soos met die towerspreuk hokus pok ...

Adam

Hierdie artikel handel oor die Bybelse persoon. Vir ander gebruike, sien Adam dubbelsinnig. Adam is n persoon in Beresjiet/Genesis van die Hebreeuse Bybel en in die skeppingsverhaal in die Koran. Volgens die skeppingsverhaal van die Abrahamitiese ...

Alemán Coloniero

Alemán Coloniero is n Nederalemanniese dialek wat hoofsaaklik in Colonia Tovar, Venezuela gepraat word. Die dialek is soos ander Alemanniese dialekte vir Standaardduitssprekende mense moeilik verstaanbaar. Alemán Coloniero is die taal van die nag ...

Arabiere

Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien Arabies. Die Arabiere is n groot en heterogene Semitiese etniese groep wat veral in die Midde-Ooste, Noord-Afrika en aan die Horing van Afrika aangetref word. Hulle het met die uitb ...

Asuka-kyō

Asuka of Asuka-kyō was een van die Keiserlike hoofstede van Japan tydens die Asuka-tydperk, wat na die stad vernoem is. Dit is gelee in die hedendaagse dorpie Asuka, Nara Prefektuur. Daar is verskillende teoriee oor hoe die paleis sy naam bekom h ...

Kees van Baaren

Kees van Baaren ; 22 Oktober 1906 – 2 September 1970) was n Nederlandse komponis en onderwyser. Van Baaren is in Enschede gebore. Sy vroeere studies was in Berlyn onder Rudolph Breithaupt en Friedrich Koch by die Stern konservatoria. Nadat hy in ...

Bainskloofpas

Die Bainskloofpas is n bergpas en nasionale gedenkwaardigheid op die R301-streekroete noordoos van Wellington in die Limietberge in die Wes-Kaap, Suid-Afrika. Die pas is deur Andrew Geddes Bain gebou. Dit verbind Wellington met die Tulbaghvallei. ...